Engelli ehliyeti olarak bilinen H sınıfı sürücü belgesi 2016 yılında kaldırıldı. Günümüzde engelli sürücüler, kullanacakları araca göre A veya B sınıfı sürücü belgesi alıyor. Sağlık durumuna göre gerekli görülen özel tertibat, otomatik vites veya diğer kullanım şartları ise sürücü belgesine kod olarak işleniyor.
Bu nedenle bugün ayrı bir “engelli ehliyeti” sınıfından söz etmek yerine Engelli A veya Engelli B sürücü belgesi ve sürücüye özel kısıtlama kodlarından söz etmek daha doğru. Engelli ehliyeti nasıl alınır, mevcut B sınıfı ehliyet engelli ehliyetine nasıl çevrilir, H sınıfı ehliyet sahipleri ne yapmalı ve engelli sürücü hangi araçları kullanabilir? Güncel süreci adım adım inceleyelim.
Engelli Ehliyeti Nedir?
Engelli ehliyeti, sağlık durumu nedeniyle araç kullanırken belirli koşullara veya özel tertibata ihtiyaç duyan kişilerin sürücü belgeleri için kullanılan yaygın bir ifade. Güncel sistemde H sınıfı bulunmuyor. Sürücü, kullanacağı araç türüne göre A veya B gibi standart bir ehliyet sınıfına sahip oluyor. Sağlık değerlendirmesi sonucunda gerekli görülen şartlar ise sürücü belgesine kodlarla ekleniyor. Bu kodlar örneğin:
- yalnızca otomatik vitesli araç kullanılması,
- özel el kumandası kullanılması,
- uyarlanmış fren veya gaz sistemi,
- protez ya da ortopedik yardımcı kullanılması,
- gözlük veya kontakt lens kullanılması gibi koşulları belirleyebiliyor.
Dolayısıyla iki kişinin de B sınıfı engelli sürücü belgesi bulunmasına rağmen kullanabilecekleri araçların özellikleri farklı olabilir.
Engelli Ehliyeti Nasıl Alınır?
Engelli sürücü belgesi alma süreci sağlık değerlendirmesiyle başlıyor.
- Kişisel Sağlık Bilgi Formunu Doldurun: İlk adımda e-Devlet üzerinden Kişisel Sağlık Bilgi Formu dolduruluyor.
- Sürücü Sağlık Raporu İçin Başvurun: Ardından aile hekimi, sağlık tesisi veya yetkili özel sağlık kuruluşuna sürücü sağlık raporu için başvuruluyor. Burada önemli bir ayrım var: Daha önce alınmış bir engelli sağlık kurulu raporu, tek başına sürücü belgesi almaya yeterli değil. Araç kullanmaya uygunluk, sürücü sağlık raporu kapsamında ayrıca değerlendiriliyor. Hekim gerekli görürse aday ilgili uzmanlık alanına sevk ediliyor.
- Gerekirse Uzman Hekim Değerlendirmesine Girin: Ortopedi, fizik tedavi, göz, nöroloji, psikiyatri veya sağlık durumuyla ilgili başka bir uzmanlık dalında değerlendirme gerekebilir. Uzman hekim kişinin araç kullanabileceğine ancak özel tertibat veya belirli koşullarla uygun olduğuna karar verirse raporda komisyona sevk kararı verilebiliyor.
- Özel Tertibatlı Araç Komisyonuna Girin: Komisyona sevk edilen sürücü adayı, ilgili sağlık birimi bünyesindeki Özel Tertibatlı Araç Komisyonunda değerlendiriliyor. Komisyon; hangi sınıf sürücü belgesinin uygun olduğunu, aracın hangi özelliklere sahip olması gerektiğini, özel tertibat gerekip gerekmediğini ve sürücü belgesine hangi kısıtlama kodlarının işleneceğini belirliyor.
- İlk Kez Ehliyet Alıyorsanız Sürücü Kursuna Başvurun: Daha önce sürücü belgesi olmayan adaylar, sağlık raporundaki şartlara uygun eğitim verebilen bir motorlu taşıt sürücü kursuna kayıt oluyor. Diğer sürücü adaylarında olduğu gibi teorik eğitim ve sınav süreci tamamlanıyor. Direksiyon eğitimi ve uygulama sınavı ise sağlık raporunda belirtilen şartlara uygun araçla gerçekleştiriliyor.
- Nüfus Müdürlüğünden Sürücü Belgenizi Alın: Sınavları başarıyla tamamlayan adaylar sürücü sertifikasının ardından nüfus müdürlüğüne başvuruyor. Sürücü belgesinde sağlık raporu ve komisyon tarafından belirlenen gerekli kısıtlama kodları yer alıyor.
Engelli Ehliyeti Almak İçin Gerekli Belgeler
İlk defa sürücü belgesi başvurusunda genel olarak şu belgeler ve bilgiler gerekiyor:
- T.C. kimlik kartı veya geçerli kimlik belgesi
- Sürücü sağlık raporu
- Sürücü sertifikası
- 1 adet biyometrik fotoğraf
- Öğrenim belgesi
- Kan grubu bilgisi veya beyanı
- Adli sicil kaydı
- Sürücü belgesi harcı, değerli kağıt bedeli ve vakıf payının yatırılmış olması
Sürücü sertifikası, öğrenim belgesi ve adli sicil kaydı gibi bazı bilgiler elektronik ortamdan kontrol edilebildiği için ayrıca fiziki belge istenmeyebilir.
Engelli Ehliyeti Şartları Nelerdir?
Engelli bireylerin sürücü belgesi alabilmesi için diğer sürücü adaylarında olduğu gibi yaş, eğitim, sağlık ve sınav şartlarının karşılanması gerekiyor. B sınıfı sürücü belgesi için temel şartlar arasında:
- en az 18 yaşını doldurmuş olmak,
- en az ilköğretim eğitimini tamamlamış olmak,
- sürücülüğe uygun sağlık şartlarını taşımak,
- gerekli sürücü eğitimini tamamlamak,
- teorik ve uygulamalı sınavlarda başarılı olmak
bulunuyor.
Engelli sürücüler açısından ek olarak sağlık raporunda belirtilen özel kullanım şartlarının karşılanması gerekiyor.
Engel oranının %25, %50 veya başka bir oran olması tek başına ehliyet alınıp alınamayacağını belirlemiyor.
Engelli Raporu Olanlar Ehliyet Alabilir mi?
Evet, engelli sağlık kurulu raporuna sahip olmak tek başına ehliyet almaya engel değil. Ancak engelli raporu ile sürücü sağlık raporu farklı amaçlarla düzenlenen belgeler. Sürücü belgesi için kişinin araç kullanmaya tıbben uygun olup olmadığı ayrıca değerlendiriliyor. Bu nedenle “yüzde kaç engelli olan ehliyet alabilir?” sorusunun herkes için geçerli tek bir oranla cevabı bulunmuyor.
Örneğin %50 engelli raporu bulunan bir kişi sağlık şartlarını karşılıyorsa sürücü belgesi alabilirken daha düşük engel oranına sahip başka bir kişinin sağlık durumu sürücülüğe uygun bulunmayabilir.
Yüzde 25 Zihinsel Engelli Ehliyet Alabilir mi?
Engellilik oranının %25 olması tek başına sürücü belgesi verilip verilmeyeceğini belirlemez. Zihinsel, bilişsel veya psikiyatrik bir durum söz konusu olduğunda sürücülüğe uygunluk ilgili sağlık mevzuatına göre hekimler tarafından değerlendirilir. Gerektiğinde psikiyatri, nöroloji veya diğer ilgili branşlardan görüş alınabilir. Bu nedenle yalnızca engelli raporunda yazan yüzde üzerinden “ehliyet alabilir” veya “alamaz” şeklinde kesin bir sonuç çıkarılamaz.
Gözden Engelli Raporu Olanlar Ehliyet Alabilir mi?
Görme ile ilgili bir engel raporunun bulunması da tek başına sürücü belgesi alınamayacağı anlamına gelmez. Sürücü adayının görme keskinliği, görme alanı ve varsa gözlük veya kontakt lensle ulaşılan görme düzeyi sürücü sağlık mevzuatındaki kriterlere göre değerlendirilir. Şartları sağlayan kişiler gözlük veya kontakt lens kullanma gibi kısıtlama kodlarıyla sürücü belgesi alabilir. Sürücülük için gerekli görme koşullarını karşılamayan kişiler ise sürücü belgesi alamaz.
H Sınıfı Ehliyet Nedir?
H sınıfı ehliyet, geçmişte özel tertibatlı otomobil veya motosiklet kullanacak engelli sürücülere verilen sürücü belgesi sınıfıydı. H sınıfı ehliyet 1 Ocak 2016 itibarıyla kaldırıldı. Yeni sistemde sürücüler engellilik durumlarına göre ayrı bir H sınıfı almak yerine kullanacakları araç türüne göre A veya B sınıfı sürücü belgesi alıyor. Aracın nasıl kullanılması gerektiği ise belgeye eklenen kodlarla belirtiliyor. Bu nedenle günümüzde yeni bir H sınıfı ehliyet almak mümkün değil.
Eski H Sınıfı Ehliyetler Geçerli mi?
Hayır. 2016 öncesinde düzenlenen eski tip sürücü belgelerinin tamamı 2025 yılında geçerliliğini kaybetti. Eski H sınıfı ehliyeti bulunan kişilerin yeni tip sürücü belgesine geçebilmek için güncel sürücü sağlık raporu alması gerekiyor. Sağlık değerlendirmesinin ardından kişinin kullanabileceği araç ve gerekli kısıtlama kodları belirleniyor. Daha sonra yeni sürücü belgesi için nüfus müdürlüğüne başvuru yapılıyor.
Eski H sınıfı ehliyeti yalnızca yeni belgeyle değiştiren ve aynı kapsamda sürücülüğe devam eden kişiler için sürecin baştan sürücü kursu ve sınav şeklinde işlemesi genel kural değil. Ancak yeni bir sürücü belgesi sınıfı alınacaksa ilgili sınıfın eğitim ve sınav şartlarının yerine getirilmesi gerekiyor.
Normal Ehliyet Engelli Ehliyetine Nasıl Çevrilir?
Daha önce B sınıfı ehliyet alan ancak sonradan sağlık durumunda değişiklik meydana gelen kişiler sürücü belgelerini yeni sağlık durumlarına göre güncelleyebilir. Süreç genel olarak şöyle ilerliyor:
- Kişisel Sağlık Bilgi Formu doldurulur.
- Sürücü sağlık raporu için başvuru yapılır.
- Gerekirse uzman hekime sevk edilir.
- Özel tertibat gerekiyorsa komisyon gerekli kodları belirler.
- Yeni sağlık raporuyla sürücü belgesi yenileme başvurusu yapılır.
- Belgeye yeni kısıtlama ve tertibat kodları işlenir.
Aynı B sınıfı korunuyorsa işlem yeni bir ehliyet sınıfı almaktan ziyade sürücü belgesinin sağlık şartlarına göre güncellenmesi şeklinde ilerler.
Engelli B Sınıfı Ehliyet Ne Demek?
“Engelli B”, B sınıfı araçları kullanmaya yetkili olmakla birlikte sağlık durumuna bağlı bazı kullanım şartları bulunan sürücüler için kullanılan bir ifade. B sınıfı sürücü belgesinin temel araç kapsamı değişmez. Fakat sürücünün hangi aracı ve hangi şartlarla kullanabileceğini belge üzerindeki kısıtlama kodları belirler. Örneğin sürücünün yalnızca otomatik vitesli veya özel tertibatlı araç kullanması gerekiyorsa bu durum sürücü belgesine işlenir.
Engelli Ehliyeti Olan Normal Araç Kullanabilir mi?
Bu sorunun cevabı sürücü belgesindeki kısıtlama kodlarına bağlı. Sürücü belgesinde özel tertibat kullanma zorunluluğu varsa sürücü, bu tertibat bulunmayan standart bir aracı kullanamaz. Örneğin:
- yalnızca otomatik vites şartı varsa manuel araç kullanılamaz,
- elden kumandalı gaz ve fren sistemi gerekiyorsa bu donanıma sahip olmayan araç kullanılamaz,
- farklı bir özel tertibat kodu varsa kullanılacak araç bu koda uygun olmalıdır.
Sürücü belgesinde araca ilişkin böyle bir kısıtlama bulunmuyorsa kişi ehliyet sınıfının izin verdiği araçları kullanabilir.
Engelli Motor Ehliyeti Nasıl Alınır?
Eski sistemde “H motosiklet” olarak adlandırılan ayrı bir sınıf bulunuyordu. Günümüzde motosiklet kullanmak isteyen engelli sürücüler de A1, A2 veya A sınıfı gibi mevcut motosiklet ehliyet sınıflarından birini alıyor. Sağlık raporunda motosiklet kullanmaya uygun bulunması ve varsa gerekli özel şartların belirlenmesi gerekiyor. Ehliyet sınıfı ise kullanılacak motosikletin türü, gücü ve sürücünün yaşına göre belirleniyor.
Engelli Ehliyeti Ne Kadar?
Engelli sürücüler için ayrı ve daha yüksek bir ehliyet harcı uygulanmıyor. Engelli B sertifikaları, ücretlendirme açısından B sınıfı sürücü belgesi kapsamında değerlendiriliyor. 2026 yılında ilk defa B sınıfı sürücü belgesi alırken resmi belge bedelleri:
| Ödeme | Ücret |
|---|---|
| B sınıfı sürücü belgesi harcı | 6.754,60 TL |
| Değerli kağıt bedeli | 1.690 TL |
| Vakıf hizmet bedeli | 425 TL |
| Toplam | 8.869,60 TL |
Bu tutara sürücü kursu, sağlık raporu, e-sınav, direksiyon sınavı ve diğer eğitim giderleri dahil değil. Yeni tip bir sürücü belgesinin yalnızca yenilenmesi durumunda ise 2026 yılında değerli kağıt ve vakıf payı toplamı 2.115 TL. İşlem türüne göre ücret değişebildiği için ödeme yapmadan önce Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel ücret ekranını kontrol etmek gerekiyor.
Engelli Ehliyeti Nereden Alınır?
Sağlık ve eğitim aşamalarının tamamlanmasının ardından sürücü belgesi başvurusu yetkili ilçe nüfus müdürlüklerine yapılıyor. Randevu;
- NVİ randevu sistemi,
- e-Devlet,
- NVİ Mobil,
- Nüfusmatik,
- Alo 199 üzerinden alınabiliyor.
Sürücü belgesi başvurusu, sürücü kursunun veya sağlık raporunun alındığı ilçede yapılmak zorunda değil.
Engelli Sürücü Belgesi Kaç Yıl Geçerli?
A ve B dahil olmak üzere M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı yeni tip sürücü belgelerinin genel geçerlilik süresi 10 yıl. Ancak sağlık durumuna bağlı olarak doktor tarafından daha kısa süreli kontrol veya yeniden değerlendirme şartı belirlenebilir. Bu durumda sürücü belgesindeki sağlık kısıtlamaları esas alınır.
Kiralık Araç Mı Arıyorsunuz?
Birçok farklı marka ve modeli bulabileceğiniz, Türkiye’nin 1 numaralı araç kiralama platformu Yolcu360 ile dünyanın 110 ülkesinde, 1 dakikadan kısa sürede aracınızı kiralayabilirsiniz. Ödüllü Misafir Merkezimize (0850 360 5 360) 7/24 ulaşabilirsiniz. Ayrıca mobil uygulamamızı aşağıdaki bağlantılardan indirebilirsiniz.
Engelli Ehliyeti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
H sınıfı ehliyet kalktı mı?
Evet. H sınıfı sürücü belgesi 1 Ocak 2016’da kaldırıldı. Günümüzde engelli sürücüler kullanacakları araca göre A veya B sınıfı sürücü belgesi alıyor ve gerekli kısıtlamalar belgeye kod olarak işleniyor.
Yüzde 50 engelli biri ehliyet alabilir mi?
Engel oranı tek başına sürücü belgesi verilip verilmeyeceğini belirlemez. %50 engelli raporu bulunan bir kişi, sürücü sağlık değerlendirmesinde uygun bulunması halinde ehliyet alabilir.
Engelli ehliyeti olan kişi normal araç kullanabilir mi?
Sürücü belgesindeki kısıtlama kodlarına bağlıdır. Özel tertibat veya otomatik vites şartı varsa sürücü yalnızca bu şartlara uygun araçları kullanabilir.
Engelli raporu olan herkes engelli ehliyeti alabilir mi?
Hayır. Engelli sağlık kurulu raporu ile sürücü sağlık raporu farklıdır. Sürücülüğe uygunluk ayrıca değerlendirilir ve sağlık mevzuatındaki şartların karşılanması gerekir.
Normal B sınıfı ehliyet sonradan engelli ehliyetine çevrilebilir mi?
Evet. Sağlık durumunda sonradan değişiklik oluşması halinde yeni sürücü sağlık raporu alınarak gerekli tertibat ve kısıtlama kodları belirlenebilir. Ardından sürücü belgesi bu bilgilerle yenilenebilir.
Kaynakça: Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik
